Sidaami baatto aana, Hawaasi Quchumi giddonna gangawisira manninkera iillitanni noo akkimale danonna, Xaphphoomunni xaa yannara qarqarinkera ikkanninoore la’annohunni Sidaamu Ejjeetto uyitinno xawishsha.

cropped-breakingfree2.pngMuli aganna giddo konni albaanni iillitanna daganke duqqite daggu beebbanni roore dano manninke aana duunanteenna la’nanni hee’noommoti qaangannite. Lawishshahono, Manninke babaxxino bayichcho ree leella, bisosi qodhdho qodhinno mannini qasama, seeriweello massine usaranna wajishiishana WKL babaxinnore iillinshanna he’noommo. Tini ikkitanni noohu Sidaami baatora Hawaasi Quchuminna gangawisiraati, balunku anfummonte gede Hawaasi quchumi Sidaamu zoone (Yannate geeshsha) qara quchumanna hattono WDDQM (Wodiidi Daga Dagoomo Qoqqowu Mangiste) ka’a geeshsha ofoltino bayichooti/quchumaati.

Wo’ma Sidaamu zone (Hawaasi Quchumano hanqaffe) daga baalanti keeranchimmate heedhannota ikkasennina kalaqamunnino talqete jironna miinja afidhinnota ikkasenni kainnohunni lowo tursite (toursits) hakkiira bobakanno bayichootina isi mayira togoo dano manninke aana iillishate hasi’ni muli aganna giddo yinanniti xabanni xabanni daganni nooha lawanno daga baalate. Mayira yiniro, Sidaamu daga Qoqqowo ikke tantanamate xa’midhino xa’mo ledo amadisiisamannoreeti. Kunino, Sidaamu Zoone(yannate geeshsha woshantanno su’mati yaate) gashooti amaale mini wo’minni wo’ma xibbe anganni sumuu yee mittu afiinni Qoqqowo ikke tantamate xa’mo sayisinnoti qaangannite. Xa yannarano Sidaamu daga baalanti ilaallisanni nooti tenne xa’mora aliidi Seeri garinni referendum assinannita calla ikkitanna, tinino konni eanni noo haaru diri giddo muli agananni goofannota ikkitanno yine agaranni.

Wole ragaanni, Beebatame daganke wole sokka amade,qodhenna qajeele gaamotenni hanqafame manninkera dano uurinsha nookki garinni iillishshate sonkoonni diini ille giddo einno. Lawishshahono, dikko dikkidhanno bayichcho ilaallinsanni Bomba tugatenni mananke gudate dano iillitinno, doogote qanse shaate dano iillitino, Shine abbine doogote/qaesira rafana tugatenna babaxitinno dano iillitanna la’nanni he’noommo. Wole ragaannino badheenni malle gunde Manninkera wolaphphote sharamaannona ogeeyye usurre godo’late wajishishsha fushinanni he’noonni. Sau lamala giddo illetenni la’nommonte gedenna Social media aana xallinannanna baradhinanna la’nanni sa’nummoti Sidaamu wedella ikkitinnore calla hanse shine tugate jaddo iillinshoonnita anfoommo. Tini jaddo wedellinke aana iillitanna Qarqaraho dagate keeranchimma agartara woroonni polise mayi kalaqammoro nafa xawo fushsha gibbe mulaagisse aguranna qarqaraho noohano ikko gobate deerinni no mediyi sidaamu daga aana iillitanni no rewo la’annohunni beeshire sammi yiinoti qangannite. Hattono gashootu aana noo mannihu qaru loosu keechchi gobbate qansaano baalate keeranchimma agara ikkitanna, WDDQM Sidaamu daga aana iillitanni noo jaddonna qansaanote lubbama la’annohunni qishshannore badheenni qishshe worte sammi yaasenna sa’uu aganna baalantera ba’uu lubbuwara jaddo iillishi manna yoote shiqishate/shiqe xa’amanno gede assa gibbe sammi yite mittowa higge calla hawiite harase tenne layi’natanna deamikkinni iillalisi’nannita labanno.

Wole ragaanni, gobbate deerinni daginno soorora Xaphphoomu gashaanchi liphi assikki loosanna, manna miicatenninna mooratenni egenantinnorinna poletikunni akkaltinno gaamo tenne daginno soorro badhera qolate halcho amadde dodamansa dihanbannite, tinino Sidaamu daga Qoqqowo ikke tantanamate hajono badhera qolate assinanni dodanshono giddo amadante noota labanno. Tenne yineemmo dodanshsho giddo adintanni, WDDQM (Wodiidi Daga Dagoomi Qoqqowu Mangiste) Sidaamu daga borojje assite gashshirate wodhitino mannooti/bagaciiru kokkensara galtinnori/barri wijooti yinanniri, hattono poletikunni akaltinnori, Sidaamu tenne shitanninna mundeesi xuuxanni keeshshitu bitaammi/sudiweello gashaano gashitanno qoqqowi giddo keeshshanno gede assate halcho amade loosanni noota anfoommo. Konnirano, Shaqadonna wole wosinsidhe galtinnota daganke suude hunate babaxitinno doogo horonsidhanni keeshshitinno. Kuriuuno, kaphphu oodo loonse beeha, insa anga laaxe rosinnona insa yituta soqante bubete aana hosiisanno media horonsira lawishshahono, FBC (Fana Broadcasting Corporate), Wodiidi televizhiinena radoone, Uminsa Website (SNNPRs Government communication Affairs office) WKL.

Tini hantaalonna bunshe bayi’ne WTDDM (Wodiidi Tophiyi Daga Dimokiraasete Millimillo) yinanni urinsha widoonninna giddose noori poletikunni akaltinnorinna mannaho dano calla loosanni keeshitinnori assitanni noo dodansho, Sidaamu daga xueessaho nafa badhera qoltannokkitanna Sidaamu keerancho doogonni calla aliidi Seeri fajanno garinni Qoqqowo ikke fulatenni wolaphannota kawaanni qummi assa hasi’neemmo. Sidaamu daga kuni bushu oososi albaanni wore doge badheennino ikko xawoho fule mulqirannohunna shaannohu gashootu 1991 M.D dayiknni hundinni kayisse giddose dagge heedhanno wole Tophiyawuyaane ledo keeranchimmatennina baxilunni heedhanni noonte gede, techchono, ga’ano, dagawo ilamano budensa agadhite miteenni heedhannota kawaanni xawisa hasi’neemmo.

WDDQM poletiku uurinshsha ikkitinnoti woyi qoqqowo gashshitanni no yinanniti WTDDM (Wodiidi Tophiyi Daga Dimokiraasete Milimillo) xa yannara Sidaamu daga aana qaesira, Hawaasi Quchumi giddonna gangawisira iillinshanni he’noonni danoranna Jaddora xa’mantannota kande xawisa hasi’neemmo. Albilicho muli yanna giddo Sidaamu Qoqqowo ikke tantanamate xa’mo aliidi seeri garinni gantohu Honsu (9) aganinna bocu giddo higeenna, Sidaamu Qoqqowosino Quchummano seeke keeranchima agadha dandaannotanna gobbate deerinnino qarqarisi keeranchima agadhatenninna wole daga ledo ledame baxillunni mitteenni budisi garinni heera dandaannotta kawaanni qummi assineemmo.

Jeefoteno, Xa yannara keeranchimma baxaateranna manna wosinsiratenni Tophiyu deerinnino sae Alamete aana afantino Sidaamu daga aana Manchu beetti qoosso agara hoogatenina anfanni hee’ne iillinshanni he’noonni jadonna babaxino Mediya horonsiratenni duduwisiinsanni kaphu duduwi uranno gede Federaalete Mangiste rahotenni qaafo adhitanno gedenna Sidaamu daga baala no basera (Sidaamano ikko Tophiyu giddo wole basera), gashootise giddona qaru Quchumisera rahotenni keeranchimmase agarantanno gede Xa’mi’neemmo. Konne aleenni ikkanni no yine xawinsummorenna badheenni qolle loonsanni he’noonni dano baalanta rahote qaafo adhite gashshite noo mangiste uurisa giwatenni afanni heedhe anfokkihu gede ikkite ille ximbii’lite sammi yitanno ikkiro, Sidaamu daga keeranchimate doogonni aliidi seeri fajanno garinni umise qaafo adhatenni, Lawishaho, dadalu minna cufantanno gede assatenni, rosu mini cufamanno gedenna rosaano rosoho hadhannokki gede assateninna Mangistete losaasine looso uurisanno gede assatenni, xaphoomunni Sidaamu Zonena  (Yannate geeshsha yaate) qaru Quchumise Hawaasi giddo xa yannara gashshite nooti Mangiste giddosera amaxitinno bunshenna gashsha hoogate laanfe nooseta daga baala Alameniti afanno gede assate qaafo adhineemmota egensiinseemmo.

“Sidaamu Qoqqowu Mangiste Uuritanno, Ejjeettote Sharrono dagganno ilamara sa’anno”

Ejjeetto

Woxawaajje 29, 2010 M.D

Hawaasa